Pierwsza wizyta trwa 50 minut i obejmuje ocenę oraz terapię.

Wywiad. Pytamy o rodzaj zabiegu, datę operacji, zalecenia operatora dotyczące obciążania i zakresu ruchu oraz o Twój cel funkcjonalny.

Badanie. Oceniamy zakres ruchu, obrzęk, stan blizny, siłę mięśniową, jakość chodu i obciążanie operowanej kończyny.

Terapia. Rozpoczynamy podczas tej samej wizyty, w granicach wyznaczonych przez etap gojenia i zalecenia chirurga.

Plan ćwiczeń. Wychodzisz z zestawem ćwiczeń do samodzielnego wykonywania. W okresie pooperacyjnym to one w największym stopniu decydują o tempie powrotu sprawności.

Co zabrać: kartę wypisową, opis zabiegu, zalecenia operatora i wyniki badań obrazowych, jeśli je masz, oraz wygodny strój. Dokumentacja jest tu istotna, bo protokoły różnią się w zależności od techniki operacyjnej.

Terapia manualna i mobilizacja blizny. Praca z tkankami wokół operowanego obszaru i przywracanie ruchomości. Zaznaczamy uczciwie: mobilizacja blizny opiera się na praktyce klinicznej, a nie na mocnych dowodach naukowych.

Ćwiczenia zwiększające zakres ruchu. Priorytet we wczesnej fazie, szczególnie po endoprotezie kolana, gdzie brak zakresu 0 do 90 stopni w 6 tygodniu wymaga reakcji.

Ćwiczenia wzmacniające i trening medyczny. Stopniowane obciążanie, podstawa odbudowy siły i funkcji.

Reedukacja chodu i kontrola nerwowo-mięśniowa. Nauka prawidłowego obciążania kończyny i odstawiania kul.

Postępowanie przeciwbólowe i przeciwobrzękowe. Stosujemy je jako uzupełnienie. Krioterapia daje niewielką korzyść głównie w pierwszym tygodniu, a drenaż limfatyczny po endoprotezie kolana nie ma potwierdzenia w badaniach wysokiej jakości, więc nie stosujemy go rutynowo.

Edukacja. Zasady obciążania, ergonomia, rozpoznawanie sygnałów przeciążenia.

Harmonogram zależy od zabiegu i od zaleceń operatora. O przejściu do kolejnej fazy decydują kryteria funkcjonalne, nie sam kalendarz.

Endoproteza kolana. Mobilizacja od pierwszej doby. Cel do 6 tygodnia to pełny wyprost i co najmniej 90 stopni zgięcia, do 12 tygodnia zwykle 110 do 120 stopni. Główna poprawa funkcjonalna w ciągu 6 do 12 tygodni.

Endoproteza biodra. Mobilizacja w dobie zerowej. Powrót do podstawowej funkcji i chodu zwykle 6 do 12 tygodni.

Rekonstrukcja ACL. Trzy fazy: odzyskanie wyprostu i kontroli (0 do 2 tygodnie), odbudowa siły (do 3 do 6 miesięcy), przygotowanie do sportu. Powrót do sportu nie wcześniej niż po 9 miesiącach i po zaliczeniu testów siły i skoków. Powrót przed 9. miesiącem oznacza do 7 razy wyższe ryzyko kolejnego urazu (Beischer, JOSPT 2020).

Naprawa stożka rotatorów. Orteza zwykle 4 do 6 tygodni, ruch bierny od 2 do 6 tygodnia, ruch czynny od 6 do 8 tygodnia, wzmacnianie oporowe od 12 tygodnia. Przy dużych uszkodzeniach terminy przesuwają się o kilka tygodni. Powrót do pełnej aktywności 4 do 6 miesięcy.

Kolano, artroskopia. Meniscektomia częściowa: obciążanie od razu, powrót do sportu zwykle 3 do 4 miesiące. Szycie łąkotki: chronione obciążanie i ograniczenie zgięcia przez około 6 tygodni, powrót do sportu 6 do 9 miesięcy.

Ścięgno Achillesa. Wczesna mobilizacja funkcjonalna w ortezie, progresja obciążania w pierwszych tygodniach, powrót do sportu zwykle 6 do 11 miesięcy.

Kręgosłup. Po mikrodiscektomii programy ćwiczeń rozpoczynane 4 do 6 tygodni po zabiegu przynoszą szybszą poprawę bólu i sprawności (przegląd Cochrane). Po stabilizacji ramy są dłuższe, powrót do pracy fizycznej zwykle 3 do 6 miesięcy.

Kiedy rozpocząć rehabilitację po operacji?
Zwykle jak najwcześniej, zgodnie z zaleceniami operatora. Metaanaliza 5 badań z randomizacją (Guerra i wsp., Clinical Rehabilitation 2015) wykazała, że wczesna mobilizacja po endoprotezie skraca pobyt w szpitalu o 1,8 dnia bez wzrostu ryzyka powikłań.

Czy warto zacząć fizjoterapię jeszcze przed operacją?
Może pomóc, ale bez przesadnych obietnic. Przygotowanie przedoperacyjne poprawia siłę i funkcję przed zabiegiem oraz wczesne wyniki po nim, jednak efekt jest umiarkowany, oparty na badaniach o niskiej jakości i zwykle zanika w ciągu 6 miesięcy.

Czy rehabilitacja boli?
Możliwy jest dyskomfort, zwłaszcza przy odzyskiwaniu zakresu ruchu, ale terapia nie powinna wywoływać silnego bólu. Intensywność dostosowujemy na bieżąco.

Ile wizyt będę potrzebować?
Zależy od zabiegu i przebiegu gojenia. Warto wiedzieć, że więcej wizyt nie oznacza automatycznie lepszego wyniku. W badaniach po endoprotezie kolana pacjenci po kilku wizytach osiągali podobny zakres ruchu jak ci uczestniczący w znacznie większej liczbie sesji. Decyduje jakość terapii i systematyczność ćwiczeń własnych.

Czy mogę ćwiczyć samodzielnie?
Tak, w zakresie ustalonym z fizjoterapeutą. Ćwiczenia domowe są niezbędne, ale przy niektórych zabiegach (szycie łąkotki, naprawa stożka rotatorów) przekroczenie dozwolonego zakresu lub obciążenia może uszkodzić naprawioną strukturę.

Jak długo trwa pełny powrót do sprawności?
Po endoprotezach główna poprawa następuje w ciągu 3 do 6 miesięcy, z dalszym postępem do roku. Po rekonstrukcjach więzadeł 9 do 12 miesięcy. Po zabiegach kręgosłupa od kilku tygodni do 6 miesięcy, zależnie od rodzaju operacji.

Czy potrzebuję skierowania?
Nie. Na wizytę prywatną umówisz się bezpośrednio. Przydatna jest natomiast dokumentacja z zabiegu.